Steiger uit koers - Essentie van vakbond, rol internet, organisatie structuur.

Intro
Bij mijn werkzaamheden op dat immense internet in een drietal grotere ledenorganisaties ben ik gek genoeg altijd op zoek naar de kleinste groep die ik daarop kan vinden: dat ene individu die de ander vindt – en die vervolgens (even) samen verder optrekken. Online, en als t uitkomt ook offline. Denk maar eens door bij Hyves, marktplaats.nl, een dating-site of MSN en verwant internet-gebruik .
Verzamel een groot aantal van die samenwerkingsverbanden op het thema ‘mijn werk’, organiseer ze en het zou zo mijn vakbond kunnen zijn.

Helaas bieden de FNV-bonden nog steeds niet de optie aan hun leden om, via internet, contact te maken met collega-leden, met gelijkgestemden. En dat terwijl ik en anderen toch wel eens in precaire situaties belanden, waarin pro-actieve support van mede-leden van mijn bond op zijn plaats is/was. Even ‘Googlen’ binnen die grote groep die vakbeweging heet om ‘bondgenoten’ te vinden met hetzelfde probleem, dezelfde mening, of met dezelfde vraag als ik, zou zo mooi zijn.
De beste individuele belangenbehartiging is toch je zo actief mogelijk aansluiten bij een ‘ levende ‘ groep, vinden we?

Steiger uit koers
Met ‘Kompas’, het project gericht op het bepalen van de koers van de bond, dacht ik dat we bij(de)tijds terug zouden keren naar de ziel, de essentie van de vakbond: machtsvorming door het binden van mensen, door ledengroepering. Of zoals Kompas en de naar buiten uitgedragen missie het zeggen: het is onze uitdaging om ‘via innovatieve marketing nieuwe doelgroepen te organiseren (…) Daarbij vormt vergroting van de zelfredzaamheid van groepen en individuen de focus.’
Toen viel het rapport Steiger (ouderwets) in de brievenbus. ‘Steiger’ moest, zoals ik het begreep, de contouren van de nieuwe werkorganisatie schetsen, rekening houdend met de nieuwe koers van Kompas. Maar in Steiger is die ‘zelfredzaamheid van groepen en individuen´, de ledengroepering c.q. de machtsvorming van de vakbond, bijna compleet buiten beeld.

De dagelijkse praktijk toont aan hoe ver die ledengroepering buiten beeld is geraakt. Neem de discussie rond de A-lijn. Dat het niet goed gaat met het vrijwilligerswerk op lokaal niveau, dat vele afdelingen ´slapen´ , wil ik best geloven, maar investeert de bond dan op lokaal niveau echt in nieuwe vormen van vakbondswerk? Nee, in plaats daarvan worden afdelingen volgens mij de nek omgedraaid. En dat terwijl hier wel een deel van het vrijwilligerspotentieel zit.
En dat terwijl het zo mooi kan zijn. Internet biedt niet alleen ongekende mogelijkheden om mensen te informeren, maar ook om ze te (helpen) organiseren, om de onderlinge samenwerking te versterken. Dankzij (o.a.) internet is samenwerking – flexibel(e) netwerken – niet meer plaats of regio of zelfs tijd gebonden. Kortom, de lessen van de SP, van Marktplaats.nl, van Google, van het sociale internet, lijken in het management nog steeds niet echt doorgedrongen. (lees hierover meer in publicatie van Sociaal Cultureel Planbureau :http://www.ducks.nl/documenten/scp-vrijwilligeinzet2015-2007.pdf p.87 en p.88)
)

Verzekeraar
Een belangrijke oorzaak dat de bond die zelfredzaamheid van werknemers (en de potenties van internet), uit het oog heeft verloren, is m.i. dat de organisatie vooral een verzekaar is geworden. Een verzerkingsmaatschappij met dito instelling en dito passend personeel; en dat zie je terug in Steiger: het parool in dit beleidsstuk is vooral ´voor, voor, voor´, in plaats van het ´Met met, met leden´ uit Kompas. Een vraag-en-antwoord organisatie met individuele klanten, i.p.v. een organisatie met leden met diverse vormen van collectieve machtsvorming, empowerment, organizing.
Als de bond een gewone verzekeraar is, hoe mooi en gepimpt onze folders ook zijn, zullen klanten -pardon, werknemers – zich toch de vraag stellen: verzekeren, kunnen echte verzekeraars als FBTO dat niet veel beter?

Structuur-voorstel: ´samen-net-werken´
Als we willen dat de bond meer wordt/is dan een verzekeraar, moeten we dat volgens mij ook in de structuur van de afdelingen Belangenbehartiging (blz 13) laten zien. Zoals ook ´Advocaten&letselschaderegelaars’ van individuele klanten veelzeggend niet is ondergebracht in de afdeling Backoffice, zo dient ook de nieuwe afdeling ‘Ledenbinding’ of ‘Samen-net-werken’ zichtbaar een eigen plek te hebben in dit organogram en voor de buitenwereld. Deze afdeling is immers het hart van de vakbond en dient dus leidend te zijn, ten volle ondersteund door communicatie en marketing.

(oratio-juli 2007)